mgr Grażyna Passak-Stańda

Specjalista mikrobiologii medycznej, diagnosta laboratoryjny. Zatrudniona w szpitalu od 1982 roku, a od 2006 roku na stanowisku Kierownika Laboratorium.

Asystenci Diagnostyki Laboratoryjnej:

• mgr Krystyna Zworowska - zastępca Kierownika
• mgr Monika Lech
• mgr Piotr Rączka
• mgr Ewa Świątek

Historia:

Początki laboratorium sięgają lat 50-tych XX wieku. W Wojewódzkiej Przychodni Przeciwgruźliczej i Chorób Płuc na ul. Skawińskiej 8 utworzono Pracownię Bakteriologii Gruźlicy a w latach 70-tych, po modernizacji, Laboratorium Bakteriologii Gruźlicy. W roku 1993 laboratorium przeniesiono na ul. Ułanów 29. Od roku1994 do 2001-go funkcjonowało w strukturach Wojewódzkiego Specjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej.
W listopadzie 2001 roku w Krakowskim Szpitalu Specjalistycznym im. Jana Pawła II  na bazie Laboratorium Bakteriologii Gruźlicy utworzono Małopolskie Centralne Laboratorium Diagnostyki Prątka Gruźlicy.

Możliwości diagnostyczne:

Podstawowym zadaniem laboratorium jest świadczenie usług o wysokim standardzie jakości w zakresie specjalistycznej diagnostyki mikrobiologicznej w kierunku prątków gruźlicy i prątków atypowych - zgodnie z obowiązującą metodyką i zaleceniami jednostek referencyjnych (więcej o zakresie świadczeń oraz trybie pracy Laboratorium ...) Badania są wykonywane dla oddziałów Szpitala, zewnętrznych jednostek Ochrony Zdrowia (na podstawie zawieranych umów) oraz indywidualnych osób.
W Szpitalu i w Laboratorium jest wdrożony, utrzymywany i doskonalony System Zarządzania Jakością zgodnie z normą ISO 9001:2008 (więcej o Systemie Zarządzania Jakością w Laboratorium ...)
Laboratorium poddaje się wewnętrznej i zewnatrzlaboratoryjnej kontroli jakości badań; jest wpisane do ewidencji laboratoriów Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych.

Laboratorium posiada status laboratorium referencyjnego dla województwa małopolskiego w zakresie diagnostyki prątka gruźlicy (formularz zlecenia na badanie w kierunku gruźlicy).
Metody diagnostyczne w rozpoznawaniu gruźlicy polegają na stwierdzeniu obecności prątków i/lub ich materiału genetycznego w materiale pobranym od chorego (pobranie materiału do badań mikrobiologicznych w kierunku gruźlicy).
Materiały diagnostyczne gruźlicy płucnej to plwocina, materiały po bronchoskopii, bronchofiberoskopii, popłuczyny żołądkowe, bioptaty i wycinki tkankowe z układu oddechowego (pobieranie materiału do badań w kierunku gruźlicy płuc).
Materiały diagnostyczne gruźlicy pozapłucnej są badane według ogólnej zasady: bada się materiał adekwatny dla chorego narządu – płyn opłucnowy, płyny wysiękowe, płyn mózgowo-rdzeniowy, mocz, wyskrobiny z kości, szpiku kostnego, materiał stawowy, skórny, zawartość węzłów chłonnych, wycinki tkanek, wydzieliny ropne z przetok, krew u chorych zakażonych wirusem HIV. (pobieranie materiału w kierunku gruźlicy pozapłucnej).

Do wykrywania zakażeń prątkiem gruźlicy można stosować testy nowej generacji (IGRA-Interferon Gamma Release Assay). Są to testy in vitro Quanti Feron -TB Gold /TB Gold In Tube/  oraz Test T-SPOT®. TB, na których wyniki nie ma wpływu szczepienie BCG.

Diagnostyka prątka gruźlicy przeprowadzana jest metodami:

• SYSTEM SONDY GENETYCZNEJ - czas badania - 7 godzin. Szpital dysponuje jedynym aparatem w województwie małopolskim, a jednym z kilku w Polsce, służącym do bezpośredniego wykrywania DNA prątków gruźlicy- Mycobacterium tuberculosis compex z materiałów diagnostycznych - czas oczekiwania na wynik – 1 dzień.
  Metoda genetyczna ma duże znaczenie epidemiologiczne. Jest polecana do diagnozowania pacjentów pozytywnych w badaniu bakterioskopowym oraz gruźlicy pozapłucnej.

• SYSTEMY BACTEC - do hodowli prątków z materiałów diagnostycznych na pożywkach płynnych - zakończenie hodowli negatywnej po 6 tygodniach.

• BACTEC MGIT 960 TB – automatyczny, zamknięty system fluorescencyjny, monitorujący hodowlę 960 próbek z materiałem diagnostycznym w podłożu płynnym Middlebrook`a 7H9. Odczyt fluoerscencji hodowli odbywa się automatycznie co godzinę. Czas uzyskania hodowli pozytywnej od minimum 5 dni do 4-6 tygodni.

• BACTEC 460 TB – półautomatyczny system izotopowy. Hodowla do 6 tyg w cieplarce;co 2 dni odczyt w aparacie poziomu radioaktywności próbki. Wzrost wydzielania CO2 z węglem radioaktywnym, świadczy o obecności i namnażaniu się prątków w podłożu płynnym Middlebrook`a 7H12, do którego zastosowano jako substrat kwas palmitynowy znakowany izotopem węgla 14 C. Czas uzyskania hodowli pozytywnej od minimum 3 dni do 3-6 tygodni.

• METODA HODOWLANA KONWENCJONALNA - na podłożach stałych Loewensteina-Jensena. Czas oczekiwania na wynik hodowli pozytywnej 3-7 tygodni. Czas hodowli negatywnej - 8 tygodni.Przedstawione wyżej nowoczesne metody, sonda genetyczna, systemy Bactec, umożliwiły skrócenie czasu oczekiwania na wynik hodowli, szybką identyfikację prątków z kompleksu Mycobacterium tuberculosis oraz zwiększyły odsetek potwierdzeń gruźlicy prątkującej i wykrywalność gruźlicy pozapłucnej.
• Test  T-SPOT®. TB (Oxford Immunotec Limited, Abingdon, GB) do wykrywania odpowiedzi immunologicznej organizmu człowieka na istniejące zakażenie, w oparciu o efektorowe komórki T . Ocenia się in vitro liczbę efektorowych komórek T w krwi obwodowej pełnej, które po ponownej stymulacji antygenami prątka gruźlicy (ESAT-6, CFP10), aktywnie wydzieliły interferon gamma. (pobieranie i transport krwi do testu T-SPOT®)
  Test będzie dostępny od 1 września 2011r.

Więcej o stosowanych metodach, czasie oczekiwania na wynik oraz wyposażeniu Laboratorium...

Kontakt:

tel: 12 412 42 83
e-mail: mclbg(at)szpitaljp2.krakow.pl