MAŁOPOLSKIE CENTRALNE LABORATORIUM DIAGNOSTYKI PRĄTKA GRUŹLICY

 

Kierownik

mgr Grażyna Passak-Stańda

Specjalista mikrobiologii medycznej, diagnosta laboratoryjny. Zatrudniona w szpitalu od 1982 roku, a od 2006 roku na stanowisku Kierownika Laboratorium

Asystenci Diagnostyki Laboratoryjnej:

  • mgr Krystyna Zworowska - zastępca Kierownika
  • mgr Katarzyna Wójcik
  • mgr Piotr Rączka
  • mgr Ewa Świątek

Historia:

Początki laboratorium sięgają lat 50-tych XX wieku. W Wojewódzkiej Przychodni Przeciwgruźliczej i Chorób Płuc na ul. Skawińskiej 8 utworzono Pracownię Bakteriologii Gruźlicy a w latach 70-tych, po modernizacji, Laboratorium Bakteriologii Gruźlicy. W roku 1993 laboratorium przeniesiono na ul. Ułanów 29. Od roku1994 do 2001-go funkcjonowało w strukturach Wojewódzkiego Specjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej.
W listopadzie 2001 roku w Krakowskim Szpitalu Specjalistycznym im. Jana Pawła II  na bazie Laboratorium Bakteriologii Gruźlicy utworzono Małopolskie Centralne Laboratorium Diagnostyki Prątka Gruźlicy.

Możliwości diagnostyczne:

Podstawowym zadaniem laboratorium jest świadczenie usług o wysokim standardzie jakości w zakresie specjalistycznej diagnostyki mikrobiologicznej w kierunku prątków gruźlicy i prątków atypowych - zgodnie z obowiązującą metodyką i zaleceniami jednostek referencyjnych ( więcej o zakresie świadczeń oraz trybie pracy Laboratorium)  Badania są wykonywane dla oddziałów Szpitala, zewnętrznych jednostek Ochrony Zdrowia (na podstawie zawieranych umów) oraz indywidualnych osób.


Laboratorium pracuje w Systemie Zarządzania Jakością zgodnie z normą ISO 9001:2015 oraz ISO 14001:2015. (więcej o Systemie Zarządzania Jakością w Laboratorium)


Laboratorium poddaje się wewnętrznej i zewnatrzlaboratoryjnej kontroli jakości badań; jest wpisane do ewidencji laboratoriów Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych.

Laboratorium posiada status laboratorium referencyjnego dla województwa małopolskiego w zakresie diagnostyki prątka gruźlicy (pobierz: formularz zlecenia na badanie w kierunku gruźlicy).

Zlecenie na badanie w kierunku gruźlicy 07082019
Metody diagnostyczne w rozpoznawaniu gruźlicy polegają na stwierdzeniu obecności prątków i/lub ich materiału genetycznego w materiale pobranym od chorego (pobranie materiału do badań mikrobiologicznych w kierunku gruźlicy).


Materiały diagnostyczne gruźlicy płucnej to plwocina, materiały po bronchoskopii, bronchofiberoskopii, popłuczyny żołądkowe, bioptaty i wycinki tkankowe z układu oddechowego (pobieranie materiału do badań w kierunku gruźlicy płuc).


Materiały diagnostyczne gruźlicy pozapłucnej są badane według ogólnej zasady: bada się materiał adekwatny dla chorego narządu – płyn opłucnowy, płyny wysiękowe, płyn mózgowo-rdzeniowy, mocz, wyskrobiny z kości, szpiku kostnego, materiał stawowy, skórny, zawartość węzłów chłonnych, wycinki tkanek, wydzieliny ropne z przetok, krew u chorych zakażonych wirusem HIV. (pobieranie materiału w kierunku gruźlicy pozapłucnej).

Do wykrywania utajonych zakażeń prątkiem gruźlicy stosujemy testy nowej generacji (IGRA-Interferon Gamma Release Assay) Test T-SPOT®. Na jego wynik nie ma wpływu szczepienie BCG.

Diagnostyka prątka gruźlicy przeprowadzana jest metodami genetycznymi, hodowlanymi i biochemicznymi polegającymi na:

  • Wykrywaniu obecności drobnoustrojów w materiale biologicznym pobranym od chorego
  • Uzyskaniu wzrostu prątków w hodowli, ich izolacji i identyfikacji do dalszej diagnostyki:
    • oznaczenie oporności na leki przeciwprątkowe
    • badanie pokrewieństwa szczepów prątków wyhodowanych od różnych chorych na gruźlicę np. dla celów epidemiologicznych
    • prowadzenie bazy szczepów do dalszych badań

METODY GENETYCZNE

  • SYSTEM SONDY GENETYCZNEJ (Becton Dickinson) - czas badania 7 godzin. Szpital dysponuje jedynym aparatem w województwie małopolskim, a jednym z kilku w Polsce, służącym do bezpośredniego wykrywania DNA prątków gruźlicy- Mycobacterium tuberculosis compex z materiałów diagnostycznych - czas oczekiwania na wynik – 1 dzień.
    Metoda genetyczna ma duże znaczenie epidemiologiczne. Jest polecana do diagnozowania pacjentów pozytywnych w badaniu bakterioskopowym oraz gruźlicy pozapłucnej.
  • SYSTEM Gene Xpert (Cepheid)– test Xpert MTB/RIF ULTRA – czas badania 2 godziny. Jeden z najnowszych systemów genetycznych wykorzystujący technikę Nested RT PCR, służący do bezpośredniego wykrywania DNA prątków gruźlicy- Mycobacterium tuberculosis complex w materiałach diagnostycznych pobranych od chorego z równoczesnym określeniem oporności na rifampicynę – czas oczekiwania na wynik- do 3 godzin od przyjęcia materiału do badania.
  • SYSTEM Gene Xpert – test GXCDIFFICILE- czas badania 50 minut. Do wykrywania patogenu alarmowego jakim jest hiperepidemiczny, hiperwirulentny rybotyp Clostridium difficile NAP1/O27/BI w kale biegunkowym pobranym od pacjentów po antybiorykoterapii.
  • SYSTEM SPEED-OLIGO PCR (Vircell)- do identyfikacji gatunków prątków atypowych NTM/MOTT (ang.:Non Mycobacterium Tuberculosis/ Mycobacterium Other Than Tuberculosis) wyhodowanych z materiałów diagnostycznych pobranych od pacjentów z podejrzeniem mykobakteriozy- czas oczekiwania na wynik- 1 dzień od uzyskania dodatniej hodowli prątków atypowych.

METODY HODOWLI NA POŻYWKACH BAKTERIOLOGICZNYCH:

  • SYSTEM BACTEC - do hodowli prątków z materiałów diagnostycznych na pożywkach płynnych - zakończenie hodowli negatywnej po 6 tygodniach.

    Aparaty BACTEC MGIT 960 TB (Becton Dickinson) – automatyczne, zamknięte systemy fluorescencyjne, monitorujące hodowlę 960 próbek każdy, z materiałem diagnostycznym posianym w podłożu płynnym Middlebrook`a 7H9. Odczyt fluorescencji hodowli dodatniej odbywa się automatycznie co godzinę. Czas uzyskania hodowli pozytywnej od minimum 3 dni do 4-6 tygodni (średnio 14 dni).
  • METODA HODOWLANA KONWENCJONALNA - na podłożach stałych Loewensteina-Jensena. Czas oczekiwania na wynik hodowli pozytywnej 3-8 tygodni. Czas hodowli negatywnej 8-10 tygodni.
    Metoda jest stosowana wyłącznie z posiewem Bactec w celu umożliwienia wzrostu mykobakterii o różnych wymaganiach hodowlanych.

METODY BIOCHEMICZNE:

  • Test niacynowy (Becton Dickinson) - do identyfikacji gatunku Mycobacterium tuberculosis
  • Test ID MGIT (Becton Dickinson) - do określenia przynależności wyhodowanych prątków do grupy Mycobacterium tuberculosis compleks lub prątków atypowych NTM/MOTT
  • Test T-SPOT®. TB (Oxford Immunotec Limited, Abingdon, GB) - do wykrywania utajonego zakażenia prątkami gruźlicy ludzkiej (LTBI - Latent TB Infection) na podstawie odpowiedzi immunologicznej organizmu człowieka na istniejące zakażenie, w oparciu o efektorowe komórki T. Ocenia się in vitro liczbę efektorowych komórek T w krwi obwodowej pełnej, które po ponownej stymulacji antygenami prątka gruźlicy (ESAT-6, CFP10), aktywnie wydzieliły interferon gamma (pobieranie i transport krwi do testu T-SPOT®)

Na podłożach stałych Loewensteina-Jensena i Middlebrook'a laboratorium oznacza oporność wyhodowanych prątków gruźlicy i prątków atypowych na leki przeciwprątkowe, takie jak: rifampicyna, izoniazyd, etambutol, streptomycyna, amikacyna, etionamid, ofloksacyna, davercin, rifabutyna, klarytromycyna, klofazymina, cykloseryna.
Lekooporność na podłożach płynnych w systemie Bactec MGIT 960.TB jest wykonywana dla leków: rifampicyna, izoniazyd, etambutol, streptomycyna, pyrazynamid


Przedstawione wyżej nowoczesne metody genetyczne i system Bactec MGIT 960 TB, umożliwiły skrócenie czasu oczekiwania na wynik hodowli, szybką identyfikację prątków z kompleksu Mycobacterium tuberculosis oraz zwiększyły odsetek potwierdzeń gruźlicy prątkującej i wykrywalność gruźlicy pozapłucnej.
Szybka identyfikacja gatunku prątków atypowych metodą Speed-Oligo PCR umożliwiła skrócenie czasu oczekiwania na wynik identyfikacji i wdrożenie właściwego schematu leczenia mykobakteriozy u pacjenta.

Więcej o stosowanych metodach, czasie oczekiwania na wynik oraz wyposażeniu Laboratorium ...

Kontakt:

tel: 12 412 42 83
e-mail: mclbg(at)szpitaljp2.krakow.pl

 

Dla Pacjenta